(της Γεωργίας Κανελλοπούλου)

Ερ. Είστε γεννημένοι τη δεκαετία του 1920 κι οι δυό, κινούμενοι σε αυτό το χώρο που λέμε “επιστημονική φαντασία” αλλά ο καθένας σας με έναν δικό του ξεχωριστό τρόπο. Θα έλεγα πως πήρατε ό,τι σας άρεσε από την επιστημονική φαντασία και το μετατρέψατε σε κάτι άλλο, λίγο πιο δυστοπικό και καυστικό ο Ρέι, λίγο πιο διερευνητικό και επικό η Ούρσουλα, πιο ποιητική η μια ματιά πιο ανθρωπολογική η άλλη, όμως εγώ διαβάζω τα βιβλία σας που είναι τόσο διαφορετικά και βρίσκω τόσες ιδέες που συναντιούνται, εφάπτονται, τέμνονται… Σαν πιο νέα, που τον «βρήκατε» ήδη γνωστό, πώς θα περιγράφατε τον Ρέι Μπράντμπερι, κυρία Λε Γκεν;

Ο.Λ.Γ: Μέχρι τον Ρέι Μπράντμπερι το είδος της επιστημονικής φαντασίας ήταν λίγο σκληρό, λίγο στεγνό και λίγο διανοουμενίστικο. Κι όταν διάβασα τον Μπράντμπερι σκέφτηκα: “Ουάου, κοίτα τι κάνει. Το κάνει όμορφο… με τη ζεστασιά του ανθρώπινου συναισθήματος”. Όλη η ζεστασιά της προσωπικότητάς του βγαίνει ατόφια μέσα από τα βιβλία του. Και βέβαια, γίνεται φανερό ότι ο Ρέι, αν κι έγραφε επιστημονική φαντασία, φαινόταν πάντα να μισεί την τεχνολογία και ίσως και την επιστήμη (γέλια) αλλά ταυτόχρονα να είναι βαθιά γοητευμένος από αυτές. 

Ερ.: Έχετε κάποιο αγαπημένο βιβλίο του;

Ο.: Βεβαίως, Τα Χρονικά του Άρη.

Ερ: Ενδεχομένως αγαπημένο και του Μπόρχες, που έγραψε πως “σ’ αυτό το φαντασμαγορικής υφής βιβλίο, ο Μπράντμπερι συμπεριέλαβε τις ατέλειωτες άδειες του Κυριακές, την αμερικάνικη ανία του και την μοναξιά του…”​ και κατέληξε, κύριε Μπράντμπερι, πως είστε ο γνήσιος κληρονόμος του Έντγκαρ Άλαν Πόε!! Μετά από τόσο σπουδαία λόγια από τον Μπόρχες και από την τόσο σημαντική συνάδελφό σας, φαντάζομαι θα μείνετε στη γη για λίγο να προλάβουμε να τα πούμε…

Ρ.ΜΠ.: Θα μείνω, αλλά όχι για πολύ. Εμείς οι άνθρωποι της γης έχουμε ένα ταλέντο στο να καταστρέφουμε τα μεγάλα, όμορφα πράγματα, και δεν θέλω πια να το βλέπω αυτό.

Ερ. Ενώ στον Άρη; Γιατί πήγαν οι άνθρωποι σας στον Άρη;

Ρ.ΜΠ.: Μμμ… Οι άνθρωποι της Γης πήγαν στον Άρη επειδή φοβούνταν. Ίσως όμως επειδή δεν φοβούνταν, επειδή ήταν ευτυχισμένοι ή και δυστυχισμένοι… Έφευγαν από κακές πόλεις – ή από κακές συζύγους. (γέλια) Ερχόντουσαν για να βρουν κάτι ή να αφήσουν κάτι. Γενικά, γιατί ταξιδεύουμε; Ταξιδεύουμε για ρομαντισμό, ταξιδεύουμε για αρχιτεκτονική, και ταξιδεύουμε για να χαθούμε, σωστά; (γνέφουμε καταφατικά). Εσείς, εγώ όχι, (γέλια) εγώ απλώς κοιτάζω. Απλώς αποκτώ εμπειρίες. Και λέω πως πρέπει να δέχεσαι τους τόπους όπως είναι. Και τον Άρη. Αν δεν μπορείς να δεχτείς τον Άρη όπως είναι, καλύτερα να γυρίσεις στη γη, λέω. Ξέρετε, όλα είναι τρελά εκεί, το χώμα, ο αέρας, τα κανάλια, τα ρολόγια, οι ντόπιοι. Όμως οι ντόπιοι στον Άρη είχαν γίνει πραγματικοί άνθρωποι, και είχαν συνειδητοποιήσει πως για να επιζήσουν έπρεπε να πάψουν να κάνουν την ερώτηση «Γιατί ζούμε;». Η ζωή η ίδια είναι η απάντηση. Όταν σταματάνε οι πόλεμοι και ησυχάζει ο πολιτισμός, η ζωή είναι τόσο ωραία που δεν χρειάζεται επιχειρήματα… έτσι πίστευαν στον Άρη. Όσο για την επιστήμη που είπες πριν Ούρσουλα, δεν είναι τίποτα παραπάνω από την έρευνα ενός θαύματος που δεν μπορέσαμε να εξηγήσουμε, η τέχνη είναι η διερμήνευση αυτού του θαύματος. Στον Άρη, δεν άφησαν ποτέ την επιστήμη να συντρίψει την αισθητική και την ομορφιά.

Ερ.: Κυρία Λε Γκεν, εσείς επινοήσατε πολλούς διαφορετικούς κόσμους, καταργήσατε τα κοινωνικά φύλα πριν απ’ όλους, φτιάξατε πλανήτες που δεν είχαν γνωρίσει πόλεμο, αμφισβητήσατε τις ιδεολογίες, ακόμη και τη δική σας, αλλά ανάμεσα σε όλους αυτούς τους κόσμους σας, υπάρχει ένας που έγραψε τη μεγαλύτερη πολιτική ιστορία, ο αναρχικός πλανήτης Ανάρες. Ο πλανήτης αυτός φτιάχτηκε από ανθρώπους σαν αυτούς που πήγαν στον Άρη του Ρέι Μπράντμπερι αλλά είχαν αναρχικές ιδέες και πήγαν εκεί για να μπορέσουν να τις κάνουν πραγματικότητα. Τα κατάφεραν;

Ο.Λ.Γ.: Στην Ανάρες, ξέρετε, υπήρχε ένας τοίχος. Ήταν χτισμένος από άκοφτες πέτρες, κολλημένες πρόχειρα με τσιμέντο, δεν φαινόταν σημαντικός. Ένας ενήλικας έφτανε να κοιτάξει από πάνω του, ενώ ακόμα κι ένα παιδί μπορούσε να σκαρφαλώσει. Στο σημείο όπου έτεμνε το δρόμο, αντί να έχει μια πύλη, εκφυλιζόταν και βαθμιαία κατέληγε σ’ έναν απλό γεωμετρικό όγκο, μια γραμμή, μια ιδέα συνόρου. Ιδέα όμως αληθινή και γι’ αυτό σημαντική. Εδώ κι εφτά γενιές δεν υπήρχε στον κόσμο τίποτα πιο σημαντικό απ’ αυτόν τον τοίχο. Όπως όλοι οι τοίχοι, έτσι κι αυτός, είχε δυό πλευρές. Τι βρισκόταν από μέσα και τι απέξω, εξαρτιόταν από ποια πλευρά στεκόσουν. Αν σταθούμε από την «εύκολη» πλευρά κάποιας μερίδας του αναρχικού ή και του αριστερού κινήματος μπορούμε να πούμε πως στην Ανάρες τα καταφέραμε: δεν έχουμε κυβέρνηση, δεν έχουμε νόμους. Σύμφωνοι. Αλλά εμένα μου φαίνεται οτι οι ιδέες ποτέ δεν ελέγχονταν από νόμους ή κυβερνήσεις. Όποτε προσπάθησαν να μας συντρίψουν με τη βία, απέτυχαν, γιατί; Γιατί δεν μπορείς να νικήσεις τις ιδέες καταπολεμώντας τις. Μπορείς μόνο αγνοώντας τις. Αρνούμενος δηλαδή να σκεφτείς, αρνούμενος να αλλάξεις! Και αυτό έκανε και η κοινωνία μας στην Ανάρες… Βλέπετε, ντρεπόμαστε να πούμε πως αρνηθήκαμε κάποιες θέσεις μας, όπως ότι η κοινωνική συνείδηση ξεπέρασε την ατομική, αντί να υπάρχει ισορροπία μεταξύ τους. Φτάσαμε να φοβόμαστε την απόρριψη, να φοβόμαστε τη γνώμη του γείτονά μας περισσότερο από όσο σεβόμαστε το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής μας. Έτσι, η κοινωνική συνείδηση έπαψε να είναι πια κάτι ζωντανό, έγινε μια μηχανή, ένας μηχανισμός εξουσίας…  

Ερ. Καταλαβαίνω το πρόβλημα μεταξύ κοινωνικής και ατομικής συνείδησης, όμως πώς μπορούμε να μιλάμε για εξουσία; Αφού δεν υπάρχει κάποια εξουσιαστική αρχή, από πού πηγάζει αυτή η εξουσία;

Ο.Λ.Γ.: Πηγάζει από την έμφυτη δειλία του ανθρώπινου μυαλού. Πηγάζει από την κοινή γνώμη! Η κοινή γνώμη είναι η εξουσιαστική δομή που καταπνίγει τον ατομικό στοχασμό. Έτσι, στη γη κυβερνάει μια μειοψηφία, και στην Ανάρες κυβερνάει μια πλειοψηφία.

Ερ. Ο Κροπότκιν έλεγε ότι «το γεγονός ότι η πλειοψηφία κυβερνά είναι τόσο προβληματικό, όσο είναι και οποιαδήποτε άλλη μορφή εξουσίας», ενώ ο σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας, ο Ίψεν, έγραψε πριν τόσα χρόνια, σε ένα συγκλονιστικό απόσπασμα στον Εχθρό του λαού “Εχω επαναστατήσει ενάντια στο παμπάλαιο αυτό ψέμα, που λεει ότι η πλειοψηφία έχει παντα δίκιο. Είχε δίκιο λοιπόν η πλειοψηφία όταν στεκόταν κι έβλεπε να σταυρωνουν το Χριστό; είχε δίκιο η πλειοψηφία όταν αρνιόταν να δεχτεί ότι η γη κινείται γύρω απ τον ήλιο, κι άφηνε το Γαλιλαίο να εξευτελίζεται σαν το σκυλί; Χρειάζονται πολλά χρόνια για να ‘χει δίκιο η πλειοψηφία, κι αυτό μόνο όταν δρα και πράττει δίκαια.”  Κύριε Μπράντμπερι, ποια είναι η δική σας άποψη για την πλειοψηφία;

Ρ.ΜΠ.: Εγώ θα ήθελα να ξέρω ποια είναι αυτή η ιερή πλειοψηφία που δεν κάνει ποτέ λάθος, ούτε για μια ασήμαντη, ελάχιστη στιγμή, από ποιους αποτελείται; Και τι πιστεύουν αυτοί, πώς έφτασαν να το πιστεύουν, και θ’ αλλάξουν ποτέ; Και πώς διάβολο βρίσκομαι εγώ παγιδευμένος σε αυτή την καταραμένη πλειοψηφία; Δεν νιώθω καθόλου άνετα, είναι σαν κλειστοφοβία ή αγοραφοβία. Γιατί είναι σίγουρο πως μπορεί ένας άνθρωπος να έχει δίκιο, ενώ όλος ο υπόλοιπος κόσμος πιστεύει το αντίθετο.

Ερ.: Αν οι άνθρωποι ταξιδέψουν, εκπαιδευτούν, διαβάσουν, ακούσουν ο ένας τον άλλον; Τότε ίσως αρχίσει να διαμορφώνεται μια πλειοψηφία που θα σέβεται τη μειοψηφία…

Ρ.ΜΠ.: Μα, θέλουν οι άνθρωποι να τα κάνουν αυτά;  Άσε τον κόσμο να κερδίζει σε διαγωνισμούς που του ζητούν να θυμηθεί τις πρωτεύουσες των πολιτειών ή στίχους τραγουδιών ή πόσο καλαμπόκι παρήγαγε η Αιόβα πέρυσι. Φόρτωσέ τους με ανώδυνα δεδομένα, τάισε τους με ένα κάρο “γεγονότα” που στο τέλος θα νιώσουν χορτασμένοι, αλλά και φωστήρες, με τόση πληροφορία. Θα νιώσουν τότε ότι σκέπτονται, θα πάρουν μια αίσθηση ότι κινούνται, χωρίς να έχουν κουνήσει ρούπι. Και θα είναι ευτυχισμένοι, γιατί τέτοιου είδους δεδομένα δεν αλλάζουν. Μην τους αφήσεις μόνο να ασχολούνται με περίεργα πράγματα, όπως η φιλοσοφία ή η κοινωνιολογία.

Ερ. Δεν μπορώ να πω πως έχετε άδικο αλλά είστε απαισόδοξος, δεν είναι μόνο αυτό οι άνθρωποι, τι θα λέγατε για εκείνους που ονειρεύτηκαν το σύμπαν, την Ανάρες, τον  Άρη;

Ρ.ΜΠ.: Εγώ απαισιόδοξος; Αντιθέτως, εγώ έχω κατηγορηθεί για το ειδεχθές έγκλημα που επισύρει την εσχάτη των ποινών: έχω διαπράξει Αισιοδοξία. (γέλια) Πάντως ναι, υπάρχουν κι αυτοί οι άνθρωποι που λέτε, όμως πρέπει να το καταλάβετε πως ένας άνθρωπος που είναι ικανός να αποσυναρμολογήσει μια τηλεοπτική οθόνη τοίχου, και νομίζω πως οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να το κάνουν αυτό στις μέρες μας, είναι ευτυχέστερος από αυτόν που πασχίζει να μετρήσει το σύμπαν, με υπολογισμούς, λογαρίθμους και εξισώσεις, γιατί πολύ απλά το σύμπαν δεν μπορεί να μετρηθεί χωρίς να κάνει τον άνθρωπο να αισθανθεί μόνος, σαν θηρίο.

Ερ. Κυρία Λε Γκεν, τι πρέπει να κάνουμε ώστε το σύμπαν να μη μας κάνει να νιώθουμε μόνοι σαν θηρία;

Ο.Λ.Γ.: Αν το σύμπαν ήταν κατανοητό, θα ήταν αφόρητα μικρό. Δεν είναι μικρό, ούτε κατανοητό. Το μόνο πράγμα λοιπόν που κάνει τη ζωή υποφερτή σε έναν ακατανόητο κόσμο, είναι η αδιαπραγμάτευτη αγάπη του ενός ανθρώπου για τον άλλον.

Ερ. Αν η αγάπη κάνει τη ζωή υποφερτή, η ελευθερία δεν κάνει τη ζωή ουσιαστική;

Ο.Λ.Γ.: Η ελευθερία δεν έχει να κάνει με το σύμπαν, αλλά με το άτομο. Βλέπετε, παρόλο που μόνο η κοινωνία μπορεί να παρέχει ασφάλεια και σταθερότητα, από την άλλη μόνο το άτομο έχει τη δυνατότητα της ηθικής επιλογής, τη δυνατότητα της αλλαγής. Εμείς εδώ έχουμε βολευτεί στην άνεση και τη γαλήνη μας, σαν να δεχόμαστε πως η ελευθερία δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα από ανθρώπινους θεσμούς αλλά μόνο ως ιδιότητα του πνεύματος, πράγμα που είναι βεβαίως ο θρησκευτικός ορισμός της ελευθερίας. Όχι, ευχαριστώ, προτιμώ μια περιορισμένη ελευθερία, μια ατελή δικαιοσύνη, από το καθόλου. Ας πηγαίνουμε εκεί που μπορούμε να φτάσουμε. Και θα συνεχίζουμε. Η επανάσταση είναι επανάσταση μόνο όταν είναι διαρκής, και αρχίζει πάντα από το σκεπτόμενο νου.

Ερ.: Κύριε Μπράντμπερι, τα βιβλία τι ρόλο θα παίξουν σε αυτή τη διαρκή επανάσταση για την ουτοπία, ή έστω για «εκεί που μπορούμε να φτάσουμε»; Γιατί η εξουσία καίει τα βιβλία στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως δείξατε περίφημα στο Φαρενάιτ σας;

Ρ.ΜΠ: Θα συμφωνήσω με την Ούρσουλα, και θα προσθέσω ότι ο μεγαλύτερος εχθρός του ολοκληρωτισμού δεν είναι κάποια επανάσταση με τα όπλα της, αλλά η ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται πάνω στις λεπτομέρειες της ζωής, κάτι που μόνο τα βιβλία προσφέρουν.  Στο Φαρενάιτ λοιπόν ο αρχηγός της πυροσβεστικής που καίει τα βιβλία, εξηγεί γιατί η εξουσία φοβάται τη γνώση και λέει: «Ένα βιβλίο είναι ένα γεμάτο όπλο στο διπλανό σπίτι. Γι’ αυτό, κάψ’ το. Αφαίρεσε το βλήμα από το όπλο. Πρόλαβε το ανθρώπινο μυαλό. Ποιος ξέρει ποιος μπορεί να είναι ο στόχος ενός μορφωμένου ανθρώπου;» Κι όλα αυτά γιατί αν βάλετε ένα βιβλίο κάτω από το μικροσκόπιο, θα δείτε ζωή εκεί μέσα, να ρέει σε άπειρη αφθονία.

Ερ.: Κυρία Λε Γκεν, είναι έτσι και για τα βιβλία της επιστημονικής φαντασίας;

Ο.Λ.Γ.: Είναι μόνο έτσι. Όλη η λογοτεχνική μυθοπλασία είναι μια μεταφορά. Η επιστημονική φαντασία είναι επίσης μια μεταφορά. Τα διαστημικά ταξίδια που περιγράφει είναι μια τέτοια μεταφορά, το ίδιο και οι εναλλακτικές κοινωνίες, η εναλλακτική βιολογία, το μέλλον είναι μια ακόμα μεταφορά. Η φαντασία μπορεί να μεταμορφώσει τη σκοτεινή ουσία της ζωής. Εμένα δεν μου αρκεί να αναγνωρίζω την κοινή μας, οικεία αθλιότητα. Θέλω να αναγνωρίζω κάτι που δεν το είδα ποτέ. Θέλω το όραμα που ορμάει πάνω μου τρομερό και φλεγόμενο – τη φλόγα της μεταμορφωτικής φαντασίας. Θέλω τους αληθινούς δράκους.

Ερ. Οπότε η φαντασία, όχι μόνο έρχεται να προειδοποιήσει για τη δυστοπία στην οποία μπορούμε να καταλήξουμε όπως κάνει θαυμάσια αυτή η τριλογία που άρχισε με τον Χάξλεϊ που συμπληρώθηκε με το 1984 του Όργουελ που συμπληρώθηκε με το Φαρενάιτ του Μπράντμπερι, αλλά έρχεται να ανοίξει κι έναν εναλλακτικό δρόμο σκέψης για να νικήσουμε τους δράκους μας; Ακόμα και σήμερα, που είναι τόσο εδραιωμένη μια κατάσταση και δεν βλέπουμε καμία εναλλακτική διέξοδο, πιστεύετε πως τα βιβλία μπορούν να προσφέρουν κάτι;

Ο.Λ.Γ.: Αυτή τη στιγμή ζούμε στον καπιταλισμό, και η εξουσία του φαίνεται ανυπέρβλητη – αλλά το ίδιο ίσχυε και για την ελέω θεού εξουσία των βασιλιάδων κάποτε και τελικά άλλαξε. Τα ανθρώπινα όντα μπορούν να αντισταθούν σε οποιαδήποτε ανθρώπινη εξουσία και να την αλλάξουν. Η αντίσταση και η αλλαγή συχνά ξεκινούν από την τέχνη. Πολύ συχνά, μάλιστα, μέσα από τη δική μας τέχνη, την τέχνη των λέξεων. Χρειαζόμαστε λοιπόν τις φωνές που μπορούν να βλέπουν εναλλακτικές λύσεις στον τρόπο που ζούμε τώρα, που μπορούν να βλέπουν μέσα από τη φοβισμένη κοινωνία μας και τις ιδεοληπτικές τεχνολογίες της άλλους τρόπους ύπαρξης, ακόμη και να φανταστούν πραγματικούς χώρους ελπίδας. Θα χρειαστούμε όσους θα μπορούν να θυμηθούν την ελευθερία – ποιητές, οραματιστές, ρεαλιστές μιας διευρυμένης πραγματικότητας. Το όνομα της όμορφης ανταμοιβής όλων αυτών δεν είναι το κέρδος. Το όνομά της ανταμοιβής είναι η ελευθερία.

Ρ.ΜΠ.: Μπορώ να σας πω κάτι; (φυσικά συμφωνούμε με καταφατικό νεύμα). Να φοβάστε όταν μας λένε πως πρέπει να αντιμετωπίζουμε μόνο την πραγματικότητα, να αντιμετωπίζουμε το Εδώ και το Τώρα. Και πως όλα όσα δεν είναι έτσι πρέπει να φύγουν απ’ τη μέση. Αν τους ακούσετε, θα πρέπει να ξεπαστρέψετε όλα τα υπέροχα λογοτεχνικά ψέματα και τα ταξίδια της φαντασίας. Κι ένα κυριακάτικο πρωινό θα στήσετε στον τοίχο μιας βιβλιοθήκης όλους τους ήρωες των παραμυθιών, τον Αι-Βασίλη και τον Ακέφαλο καβαλάρη, τη Χιονάτη, τον Ρουμπελστίτσκιν, τη Μαμά Χήνα. Θα κάψετε τα χάρτινα κάστρα και τους μαγεμένους βατράχους, θα κάψετε όσους έζησαν καλά κι εμείς καλύτερα, και τότε το «Μια φορά κι έναν καιρό» θα γίνει «Ποτέ πια»!

Ο.Λ.Γ.: Ενώ κάθε χρήσιμη γνώση του παρόντος είναι ριζωμένη στο παρελθόν… (χαμογελούν κι οι δύο πικρά)

Ρ.ΜΠ.: Και όταν νικήσουν τα διαπρεπή μέλη της Λέσχης για την Καταπολέμηση της Φαντασίας, αυτοί οι ορκισμένοι εχθροί του Χαλοουίν και του Γκάυ Φωκς, οι φονιάδες νυχτερίδων, οι εμπρηστές βιβλιοθηκών, αυτοί οι καθωσπρέπει πολίτες που θέλουν να τα κάνουν όλα απολύτως ασφαλή, και να επικρατεί παντού η Τάξη, τότε θα έρθουν και οι Καταστροφείς των Ονείρων, και θα στήσουν το Γραφείο Ηθικής, και θα ξεχαστεί ο Πόε και ο Οζ… Δεν είναι χορός μεταμφιεσμένων όλοι αυτοί, πρέπει να το καταλάβετε. Η άγνοια πληρώνεται. Και θα την πληρώσουν οι άνθρωποι, τα ρομπότ απλώς θα κοιτάνε.  

Ερ.: Και αν τα ρομπότ καταλάβουν τον κόσμο;

Ρ.ΜΠ.: Δεν νομίζω ότι τα ρομπότ καταλαμβάνουν τον κόσμο. Νομίζω ότι τον έχουν καταλάβει ήδη οι άνθρωποι που παίζουν με όλα αυτά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Και αν δεν πάρουμε τα παιχνίδια από τα χέρια τους, είμαστε ανόητοι.

Ερ: Μιλάτε, μιλάμε όλοι, για δύσκολους καιρούς… μάλιστα, εσείς οι δύο προβλέψατε τους δύσκολους καιρούς… Σήμερα οι άνθρωποι έχουμε πριονίσει για τα καλά το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε, τον πλανήτη εννοώ, όπως έλεγε ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Είναι προφανές ότι υπήρξαμε κακοί πάνω στη γη, ότι δεν μάθαμε σχεδόν τίποτα παρά τη φιλοσοφία, την τέχνη, τα βιβλία μας.

Ο.Λ.Γ.: Ναι λοιπόν, έπρεπε να είχαμε μάθει πια ότι ο κόσμος είναι ένας και εμείς είμαστε μέρος του. Τα βιβλία το έχουν πει: Οι πράξεις μας  δεν είναι απλώς πέτρες που ρίχνεις στη θάλασσα. Κάθε πράξη που ταράζει την Ισορροπία του κόσμου, έχει συνέπειες.

Ρ.ΜΠ.: Εγώ δεν νομίζω πως υπήρξαμε πολύ κακοί. Αλλά ούτε και ιδιαίτερα καλοί. Υποθέτω ότι αυτό ήταν το πρόβλημα. Δεν θα μπορούσε να συμβεί κάτι άλλο, με τον τρόπο που ζούσαμε.

Ερ. Κύριε Μπράντμπερι, γνωρίζω ότι μία προγονή σας ήταν η Μαίρη Μπράντμπερι, η οποία καταδικάστηκε ως μάγισσα το 1692 στις περιβόητες δίκες για μαγεία του Σάλεμ. (γνέφει καταφατικά). Παρόλα αυτά, επιτρέψτε μου να τελειώσουμε ζητώντας από την Ούρσουλα, μιας που πριν λίγες μέρες “γιορτάσαμε” την επέτειο που είναι αφιερωμένη στη Γυναίκα, να μας πει κάτι γι’ αυτό.

Ο.Λ.Γ.: Μα εγώ είμαι άντρας. (γέλια) Τώρα, εσείς νομίζετε ότι κάνω κάποιο χαζό λάθος ως προς το φύλο ή ότι προσπαθώ να σας κοροιδέψω, επειδή το μικρό μου όνομα τελειώνει σε -α κι επειδή έμεινα έγκυος πέντε φορές. Όμως αυτά είναι μικροπράγματα, δεν έχουν σημασία. Αυτό δεν μαθαίνουμε απ’ τους πολιτικούς; ότι τα μικροπράγματα δεν έχουν σημασία; Λοιπόν, είμαι άντρας και θέλω να το πιστέψετε και να το αποδεχτείτε, όπως το αποδέχτηκα κι εγώ για πολλά χρόνια. Ξέρετε, όταν μεγάλωνα εγώ, στην εποχή των περσικών πολέμων, κι όταν πήγα στο κολλέγιο μετά τον εκατονταετή πόλεμο, κι όταν μεγάλωνα τα παιδιά μου κατά τον ψυχρό και τον βιετναμέζικο πόλεμο, δεν υπήρχαν γυναίκες. Οι γυναίκες είναι πρόσφατη εφεύρεση. Είμαι κάποιες δεκαετίες παλιότερη από την εφεύρεση των γυναικών. Εντάξει, αν κολλάτε στη σχολαστική ακρίβεια, οι γυναίκες έχουν επινοηθεί κάμποσες φορές σε πολύ διαφορετικούς τόπους, όμως οι εφευρέτες δεν ήξεραν πώς να πουλήσουν το προϊόν. Μοντέλα σαν την Όστεν ή την Μπροντέ ήταν πολύ περίπλοκα, ο κόσμος απλώς γελούσε με τη Σουφραζέτα και η Γουλφ ήταν υπερβολικά μπροστά από την εποχή της. Όταν γεννήθηκα λοιπόν, υπήρχαν μόνο άντρες. Οι άνθρωποι ήταν άντρες. Όλοι είχαν μια αντωνυμία, την αρσενική αντωνυμία, να λοιπόν ποιος είμαι. Είμαι η γενική αρσενική αντωνυμία, όπως στη φράση: “Αν κάποιος χρειάζεται έκτρωση, πρέπει να πάει σε άλλη πολιτεία”.

• Σας ευχαριστώ θερμά και τους δύο για αυτή τη συζήτηση.

 [Ήταν μία φανταστική συνέντευξη με την Ούρσουλα Λε Γκεν και τον Ρέι Μπράντμπερι. Όλες οι “απαντήσεις” είναι παρμένες αυτολεξεί από τα βιβλία τους, ενώ οι “ερωτήσεις” φτιάχτηκαν ώστε να ταιριάζουν και να δίνεται η εντύπωση της συνέντευξης.]

 

Οι πίνακες

Οι πίνακες είναι του ζωγράφου Χάρη Γαβρήλου, που πέθανε πολύ νέος στα 38 του χρόνια αλλά πρόλαβε να αφήσει φοβερό έργο. Εδώ συμπεριλήφθησαν μερικοί πίνακες από την έκθεση έργων του που έγινε στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων το 2022, με τίτλο “Αρκαδία”. Αρκαδία ως αυτός ο τόπος ο ουτοπικός, ειδυλλιακός, ονειρικός. Ποιητικός όρος που δηλώνει ευδαιμονία και γαλήνη, η Αρκαδία ήταν η καταλληλότερη λέξη για να αποδώσει το έργο του χαρισματικού ζωγράφου που εμπνεόταν από τους Dead Can Dance και σημείωνε φράσεις στα σκίτσα του όπως: “Να εκτιμάς την αγάπη όπως και την ομορφιά” ή “Ταξίδεψα στην Αμερική. Είδα τα φώτα”.

Πηγές

Τα χρονικά του Άρη, Ρέι Μπράντμπερι, μτφρ. Δ. Αρβανίτης, εκδ. Άγρα

Ο εικονογραφημένος άνθρωπος, Ρέι Μπράντμπερι, μτφρ. Β. Δουβίτσας, εκδ. Άγρα

Φαρενάιτ 541, Ρέι Μπράντμπερι, μτφρ. Β. Δουβίτσας, εκδ. Άγρα

Το κύμα μέσα στο μυαλό, Ούρσουλα Λε Γκεν, μτφρ. Β. Αρδίτη, Ν. Κούρκουλος, εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες

Ο αναρχικός των δύο κόσμων, Ούρσουλα Λε Γκεν, μτφρ. Μ. Πανώριος, εκδ. parsec

Η λέξη για τον κόσμο είναι δάσος, Ούρσουλα Λε Γκεν, μτφρ. Π. Τομάρας, εκδ. Αίολος

https://www.wired.com/2012/07/geeks-guide-ursula-k-le-guin/, https://shortstoryproject.com/writers/ray-bradbury/

https://www.aftoleksi.gr/2020/10/21/oyrsoyla-le-gken-erchontai-dyskoles-stigmes-chreiazomaste-fones-eleytherias/

Δείτε

Την τηλεοπτική σειρά ανθολογίας (1985-1992) “Το Θέατρο του Ρέι Μπράντμπερι” με ιστορίες φαντασίας και μυστηρίου του συγγραφέα, π.χ.: