(της Γεωργίας Κανελλοπούλου)
Πώς είναι άραγε να είσαι γκαλερίστρια και υποστηρίκτρια τόσο σπουδαίων ζωγράφων όπως ο Ότο Ντιξ, ο Μαξ Ερνστ, ο Άρθουρ Κάουφμαν, και όλοι οι ζωγράφοι σου να ανακηρυχθούν από τους ναζί “εκφυλισμένοι”, να καταστραφούν οι μισοί πίνακές τους και οι υπόλοιποι να περιληφθούν στην πιο σιχαμερή έκθεση του κόσμου; Τέτοια ήταν η Johanna Ey, γνωστή και ως Mother Ey ακριβώς λόγω της στήριξης της στους ζωγράφους αυτούς. Φαντάζομαι πως θα ήταν ταυτόχρονα περήφανη (για τους ζωγράφους της) και αηδιασμένη (από το ναζιστικό καθεστώς). Τρομαγμένη δεν νομίζω, αν και θα ήταν απολύτως κατανοητό, αναμενόμενο όπως καθετί ανθρώπινο.
Ένας από τους ζωγράφους της Mother Ey ήταν ο Gert Heinrich Wollheim, ένας άνθρωπος που ζωγράφισε πολλά πολύ διαφορετικά πράγματα και που είχε μια μυθιστορηματική ζωή. Πολέμησε στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και, όπως οι περισσότεροι στρατιώτες αυτού του πολέμου, επέστρεψε με μια δόση υγιούς τρέλας. Έφτιαξε τότε έναν πίνακα, τον «Τραυματία» (ή κάπως έτσι, έργο του 1919) που θεωρείται ένας από τους πιο σκληρούς πίνακες όλων των εποχών και μάλλον γι’ αυτό έκανε μια γκεστ εμφάνιση (ο πίνακας) στην ταινία «Η σιωπή των αμνών» ως σχέδιο του Χάνιμπαλ Λέκτερ!
Οι πίνακες του Wollheim είχαν βεβαίως χαρακτηριστεί από τους ναζί εκφυλισμένοι και πολλοί καταστράφηκαν. Ο ίδιος πρόλαβε κι έφυγε στη Γαλλία όπου συμμετείχε στην Αντίσταση, τον έπιασαν όμως, τον έκλεισαν σε διάφορα στρατόπεδα, και εντέλει το ‘σκασε στα Πυρηναία και με τη βοήθεια μιας χωρικής διέφυγε και κατέληξε στη Νέα Υόρκη. Αυτός εδώ είναι ένας πίνακάς του αφιερωμένος (από μένα) στην Johanna Ey. Το κορίτσι περπατάει και μας κοιτάζει, σαν να μας λέει κάτι, ή σαν να αναρωτιέται ποιος είναι στ’ αλήθεια ο εκφυλισμένος.
