(της Γεωργίας Κανελλοπούλου)
“Το 1947 η Κυβερνητική Επιτροπή Αντιμερικάνικων Ενεργειών άρχισε να ερευνά για τον Κομμουνισμό στο Χόλιγουντ. Δέκα άτομα που αρνήθηκαν να συνεργαστούν με την Επιτροπή δικάστηκαν, καταδικάστηκαν και φυλακίστηκαν όταν το Ανώτατο Δικαστήριο αρνήθηκε να εξετάσει τις περιπτώσεις τους. Έκτοτε, κανείς απ’ όσους κλήθηκαν να καταθέσουν, δημοσίως ή μυστικά, δεν μπορούσε να εργαστεί, εκτός αν κατονόμαζε στην Επιτροπή άλλους φερόμενους ως Κομμουνιστές”.
— Από τους τίτλους αρχής της ταινίας “Ένοχος χωρίς αποδείξεις” του Ίρβιν Γουίνκλερ, με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο (1991)
Η αντικομμουνιστική υστερία που ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 1947 κατέστρεψε ανθρώπους, καριέρες, φιλίες, περιουσίες, σχέσεις, πολιτισμό. Κυβερνητικοί υπάλληλοι, στρατιωτικοί, επιστήμονες και καλλιτέχνες στοχοποιήθηκαν μέχρι ακύρωσης. Μέσα στο καφκικό κλίμα που δημιουργήθηκε, κάποιοι αυτοκτόνησαν. «Έχω εδώ στα χέρια μου μια λίστα με 205 ονόματα μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος που εργάζονται στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ» κραύγαζε σε μια ομιλία του στη Δυτική Βιρτζίνια ο γερουσιαστής Τζόζεφ Μακάρθι στις 9 Φεβρουαρίου 1950, σηκώνοντας ένα χαρτί που δεν έγραφε τίποτα. Ο αριθμός αυτός άλλαζε συνεχώς τις επόμενες μέρες, έγινε 57, έγινε 81, ό,τι να ‘ναι, αλλά είναι πλέον γνωστό πως η αλήθεια δεν μετράει και τόσο όσο η εντύπωση, τουλάχιστον στις φανατισμένες πολωμένες καταστάσεις. Το 1950 ο μακαρθισμός μοιάζει να εντάθηκε. Ίσως γιατί την προηγούμενη χρονιά στην Κίνα είχε επικρατήσει ο Μάο και στη Σοβιετική Ένωση είχε γίνει η πρώτη πετυχημένη δοκιμή ατομικής βόμβας, υπήρχε φόβος πως το κομμουνιστικό μοντέλο άρχιζε να είναι θελκτικό για κάποιους (αν και όχι για όσους το ζούσαν, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία).
Ίσως έχετε κι εσείς αναρωτηθεί γιατί να δέχτηκε τέτοια τεράστια επίθεση ειδικά το ισχυρότατο Χόλιγουντ. Νομίζω πως η στοχοποίηση των διασήμων εξασφάλιζε πρωτοσέλιδα, αλλά και δημιουργούσε μια αίσθηση πως ο εχθρός είναι παντού, ακόμα και στα πιο χλιδάτα σαλόνια, αγρυπνείτε λοιπόν από τη μια, και μην ανησυχείτε από την άλλη διότι τα παληκάρια του Μακάρθι ξετρυπώνουν τον εχθρό όπου κι αν είναι. Επιπλέον, το Χόλιγουντ είχε αρχίσει λιγάκι να αριστερίζει, με κάτι συνδικάτα και κάτι αντιφασιστικές δράσεις στον πόλεμο. Επίσης, για να είμαστε ειλικρινείς, υπήρξαν και πολλοί πρόθυμοι να καρφώσουν, σαν τον Ελία Καζάν, να απολύσουν από μόνοι τους συνδικαλιστές και ύποπτους, σαν τον Γουολτ Ντίσνεϊ, να ξεφορτωθούν ανταγωνιστές σαν τον εκδότη του Hollywood Reporter, Μπίλι Γουίλκερσον, να πουλήσουν πατριωτισμό για να μη χάσουν λεφτάκια… Τέλος, σε τέτοιες συνθήκες, πάντα είναι καλός λίγο λιγότερος πολιτισμός!
Πιο πολύ απ’ όλα, μου φαίνεται πως ο μακαρθισμός ήταν ένα σκληρό μάθημα εξουσίας. Όταν ζητούσαν να καταδόσεις ένα όνομα ανθρώπου που αυτοκτόνησε όντας στη Μαύρη Λίστα, δεν υπήρχε καμία αιτιολογία γι’ αυτή την τρελή απαίτηση. Μόνο η κυριαρχία παιζόταν, το τσάκισμα κάθε αντίθεσης και, το χειρότερο, κάθε αξιοπρέπειας.
Έτσι, ρίχτηκαν στην πυρά χιλιάδες, μάλλον δεκάδες χιλιάδες, σύγχρονες μάγισσες. Ας θυμηθούμε μερικά μόνο ηχηρά ονόματα από τον χώρο του πολιτισμού: τον Άρθουρ Μίλερ, που του αφαιρέθηκε το διαβατήριο και του επιβλήθηκε πρόστιμο και φυλάκιση με αναστολή. Τον Τσάρλι Τσάπλιν που τού ανακάλεσαν την άδεια επανεισόδου στις ΗΠΑ ενώ βρισκόταν σε ταξίδι στην Ευρώπη, οπότε έζησε το υπόλοιπο της ζωής του στην Ελβετία, επιστρέφοντας στις ΗΠΑ μόνο το 1972 για να παραλάβει τιμητικό Όσκαρ (!). Τον Ντάλτον Τράμπο, μέλος των «Δέκα του Χόλιγουντ»*, που φυλακίστηκε και του απαγορεύτηκε να εργάζεται – συνέχισε να γράφει σενάρια χρησιμοποιώντας ψευδώνυμα (μάλιστα κέρδισε δύο Όσκαρ με άλλο όνομα χωρίς να μπορεί να τα παραλάβει ο ίδιος φυσικά). Τον Όρσον Γουελς που αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ευρώπη για να μπορέσει να γυρίζει ταινίες – ίσως μάλιστα αυτή του η περιπέτεια να αποτυπώθηκε κάπως στην ταινία του Δίκη (1962) πάνω στο έργο του Κάφκα φυσικά. Ας θυμηθούμε τον Πολ Ρόμπσον, αυτόν τον σπουδαίο αφροαμερικανό μουσικό και ακτιβιστή, που του αφαιρέθηκε το διαβατήριο για οχτώ χρόνια, γεγονός που του στέρησε τη δυνατότητα να δίνει συναυλίες διεθνώς. Μέχρι και η Λουσίλ Μπολ ανακρίθηκε επειδή είχε εγγραφεί στο Κομμουνιστικό Κόμμα ένα φεγγάρι τη δεκαετία του ’30, αν και τελικά τη γλίτωσε λόγω της τεράστιας δημοτικότητάς της. Και άλλοι και άλλοι και άλλοι.
Εκτός από τους ανθρώπους, ρίχτηκαν στην πυρά του σκοταδισμού, κάποιες φορές και κυριολεκτικά, και βιβλία. Περίπου 30.000 τίτλοι βιβλίων θεωρήθηκαν ακατάλληλοι, απαγορεύτηκαν, αποσύρθηκαν από τις βιβλιοθήκες. Ανάμεσά τους έργα των Ντάσιελ Χάμετ (ο οποίος μάλιστα φυλακίστηκε για 6 μήνες), Χάουαρντ Φαστ (συγγραφέας του Σπάρτακου), ακόμη και βιβλία του Μαρκ Τουέιν. Φυσικά ο Τζον Ντος Πάσος και ο Άπτον Σινκλαίρ απαγορεύτηκαν. Η ποιήτρια Ντόροθι Πάρκερ απολύθηκε από παντού, ενώ η Λίλιαν Χέλμαν φυλακίστηκε, η δήλωσή της μάλιστα έμεινε στην ιστορία: «Δεν μπορώ και δεν θα κόψω τη συνείδησή μου στα μέτρα της φετινής μόδας». Τι να λέμε, μέχρι κι ο Ρομπέν των Δασών αποσύρθηκε, το μήνυμα να παίρνεις από τους πλούσιους και να δίνεις στους φτωχούς δεν άρεσε.
Όλες οι τέχνες υπέστησαν διωγμό. Η Photo League, μια σημαντική συλλογικότητα φωτογράφων που πίστευαν στην κοινωνική φωτογραφία και την καταγραφή της φτώχειας μπήκε στη λίστα ανατρεπτικών οργανώσεων του Υπουργείου Δικαιοσύνης το 1947. Σπουδαίοι φωτογράφοι όπως ο Σιντ Γκρόσμαν μπήκαν σε μαύρη λίστα και έχασαν τις δουλειές τους. Ο Πολ Στραντ αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί στη Γαλλία.
Κάτι που δεν είναι πολύ γνωστό είναι το ότι ταυτόχρονα με την ανθρωποφαγία του Μακάρθι, ένας άλλος γερουσιαστής, ο Τζορτζ Ντόντερο, ανέλαβε την επίθεση κατά της μοντέρνας τέχνης: “Η μοντέρνα τέχνη είναι κομμουνιστική επειδή είναι παραμορφωμένη και άσχημη, επειδή δεν δοξάζει την όμορφη χώρα μας, τον χαρούμενο και χαμογελαστό λαό μας και την υλική μας πρόοδο. Η τέχνη που δεν δοξάζει την όμορφη χώρα μας με απλούς, κατανοητούς όρους γεννά δυσαρέσκεια. Επομένως, αντιτίθεται στην κυβέρνησή μας και όσοι τη δημιουργούν και την προωθούν είναι εχθροί μας”. Σε διάφορες ομιλίες του περιέγραψε τους αμερικανούς ζωγράφους ως «ανθρώπινους τερμίτες», «παράσιτα που μεταφέρουν μικρόβια» και «διεθνείς κακοποιούς της τέχνης». Με βάση αυτή τη ρητορική, αποσύρθηκαν έργα από μουσεία, καταστράφηκαν τοιχογραφίες, χλευάστηκαν εκθέσεις. Σχεδόν αστείο μοιάζει σήμερα να θεωρείται ο Τζάκσον Πόλοκ μπολσεβίκος επειδή στερούνταν “λογικής και τάξης”.
Δεν είναι θέμα αυτού του κειμένου αλλά μην νομίσει κανείς πως οι επιστήμες έμειναν αλώβητες. Το πιο εμβληματικό θύμα είναι βέβαια ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, πατέρας της ατομικής βόμβας, αλλά εκατοντάδες επιστήμονες έχασαν τις δουλειές τους σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Σε πολλά ακαδημαϊκά ιδρύματα επιβλήθηκαν υποχρεωτικοί όρκοι πίστης προς το κράτος και όσοι αρνούνταν να υπογράψουν, όπως δεκάδες καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, απολύονταν.
Η κοινωνία διχάστηκε. Αλλά εντέλει ένα σημαντικό τμήμα της αντέδρασε, πριν προλάβει (ίσως) να τσιμεντώσει ο ακραίος συντηρητισμός. Κάποιοι από την αρχή, κάποιοι λίγο αργότερα, πρωτίστως όσοι κράτησαν την αξιοπρέπεια και το κουράγιο τους μπροστά στην Επιτροπή.
Για να φτάσουμε στο τέλος, υπήρξαν μικροί ήρωες που δεν σταμάτησαν λεπτό να αντιστέκονται στην παράνοια. Ένας απ’ αυτούς ήταν ο Χέρμπερτ Μπλοκ, γνωστός με το ψευδώνυμό του Herblock, γελοιογράφος της εφημερίδας Washington Post, ο οποίος δεν σταμάτησε ούτε λεπτό να στηλιτεύει και να αποδομεί με το καυστικό του χιούμορ τον Μακάρθι κι όλη αυτή την ιστορία, μάλιστα σε μια δική του γελοιογραφία οφείλεται ο όρος «μακαρθισμός». Με πρωτοστάτη τον Herblock, οι πολιτικοί γελοιογράφοι υπήρξαν η πρώτη γραμμή άμυνας κατά του μακαρθισμού. Τα “δεν είδα, δεν άκουσα, δεν κατάλαβα, εκτελούσα εντολές” δεν ήταν γι’ αυτούς.
Οι σκιτσογράφοι λοιπόν, αλλά και ζωγράφοι όπως ο Μπεν Σαν, στήριζαν ανοιχτά όσους διώκονταν, και στηλίτευαν αυτή την εσωτερική τρομοκρατία με τα έργα τους. Όπως και μουσικοί, σαν τον Πολ Ρόμπεσον και τον Πιτ Σίγκερ που μετέτρεψαν τις συναυλίες τους σε πράξεις πολιτικής διαμαρτυρίας.
Ο Άρθουρ Μίλερ έγραψε το 1953, στην καρδιά των διωγμών, το απόλυτο έργο της αντίστασης, τις Μάγισσες του Σάλεμ, ενώ στον κινηματογράφο γυρίστηκαν ταινίες όπως “Το Τρένο θα Σφυρίξει Τρεις Φορές” (1952) του Φρεντ Τσίνεμαν, ένα αλληγορικό γουέστερν που έγραψε ο σεναριογράφος Καρλ Φόρμαν, ο οποίος μπήκε στη μαύρη λίστα, ή η ταινία “Το Αλάτι της Γης” του Χέρμπερτ Μπίμπερμαν, που γυρίστηκε από εξόριστους της Μαύρης Λίστας – μια σπάνια πολιτική ταινία της οποίας η προβολή απαγορεύτηκε στις περισσότερες αμερικανικές αίθουσες.
Ούτε η λογοτεχνία παραδόθηκε αμαχητί. Το 1953 ο Ρέι Μπράντμπερι έγραψε το Φαρενάιτ 451, ένα βιβλίο για την καύση βιβλίων και τον έλεγχο της σκέψης, εμπνευσμένο από το κλίμα λογοκρισίας και τον φόβο των “αντιαμερικανικών” ιδεών, ενώ ο σπουδαίος ποιητής Λάνγκστον Χιουζ, που βρέθηκε κι ο ίδιος ενώπιον της επιτροπής Μακάρθι, χρησιμοποίησε τους στίχους του για να καταγγείλει τις διακρίσεις και τον περιορισμό των ελευθεριών, συνδυάζοντας τες και με τον ρατσισμό:
Κλαίμε ανάμεσα στους ουρανοξύστες
όπως οι πρόγονοί μας
έκλαιγαν ανάμεσα στα φοινικόδεντρα στην Αφρική.
Γιατί είμαστε μόνοι,
έχει νυχτώσει
και φοβόμαστε.
Και τον Οκτώβριο του 1955 ο Άλεν Γκίνσμπεργκ απήγγειλε δημόσια ένα μέρος του ποιήματός του Ουρλιαχτό, μια κραυγή ελευθερίας, διαμαρτυρίας και ανθρωπιάς: “Είδα τα καλύτερα μυαλά της γενιάς μου διαλυμένα από την τρέλα…” είπε. Η μπιτ λογοτεχνία απέρριψε μια κι έξω τον συντηρητισμό, αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη κι έγινε η φωνή όσων σιωπούσαν ή καταπιέζονταν.
Παρά τις εστίες αντίστασης, ο μακαρθισμός κατέστρεφε. Όχι μόνο ανθρώπους, καριέρες, ζωές. Κατέστρεφε τον πολιτισμό. Η τέχνη, ο πολιτισμός δεν ευδοκιμούν σε ασφυκτικό περιβάλλον, είναι γνωστό. Πολλοί καλλιτέχνες προχώρησαν, εκόντες άκοντες, σε σοβαρή αυτολογοκρισία, κυρίως στο χώρο του θεάματος. Τα ίδια τα στούντιο σταμάτησαν να παράγουν ταινίες με κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο, το γύρισαν στα μιούζικαλ, τα γουέστερν, ανώδυνα, διασκεδαστικά πράγματα. Βγήκαν και πολλές ταινίες που διαμονοποιούσαν τον κομμουνισμό, φυσικά. Προφανώς και στους άλλους χώρους, λογοτεχνία, εικαστικά κ.λπ., η κατάσταση ήταν παρόμοια.
Παράλληλα όμως με αυτόν το χαμό, πολλοί καλλιτέχνες, κυρίως σεναριογράφοι, της μαύρης λίστας, όντας άνεργοι, στράφηκαν με ψευδώνυμα στην τηλεόραση, ανεβάζοντας πολύ την ποιότητα αυτού του νέου σχετικά μέσου. Και ήταν η τηλεόραση που έπαιξε τελικά μεγάλο ρόλο στην κατάρρευση του μακαρθισμού, ένα μέσο που σήμερα δεν το λες και πολύ ηρωικό. Το μεγάλο χτύπημα στους κυνηγούς μαγισσών το έδωσε αυτός ο σπουδαίος δημοσιογράφος, που είχε τη δική του τηλεοπτική εκπομπή στο κανάλι CBS: ο Έντουαρντ Μόροου. Η εκπομπή του «See It Now» το 1954, θεωρείται η κορυφαία στιγμή της αμερικανικής δημοσιογραφίας. Ο Μόροου λοιπόν, παρά τις πιέσεις, αφιέρωσε μια ολόκληρη εκπομπή στον Μακάρθι. Εκεί πρόβαλε μονταρισμένα αποσπάσματα από ομιλίες του Μακάρθι όπου φαινόταν καθαρά ο αντιφατικός, επιθετικός και υστερικός λόγος του, το κοινό είδε επιτέλους την πραγματικότητα αφτιασίδωτη. Μάλιστα, ο Μόροου ολοκλήρωσε με μερικά λόγια που έμειναν στην ιστορία, και, πιθανώς, άλλαξαν τη ροή των πραγμάτων: «Δεν προέκυψε αυτή η κατάσταση από τη δράση ενός μόνο ανθρώπου, αλλά από τη δική μας σιωπή… Δεν είμαστε απόγονοι φοβισμένων ανθρώπων», είπε. Και τελείωσε με τη διάσημη ατάκα του: «Good night, and good luck».
Πενήντα δύο χρόνια μετά, ο Τζορτζ Κλούνεϊ χρησιμοποίησε αυτήν ακριβώς την ατάκα ως τίτλο στην εξαιρετική ταινία του με θέμα το μακαρθισμό και τον Έντουαρντ Μόροου. Κάθε τόσο ο κινηματογράφος θυμάται και μας θυμίζει, όπως και η λογοτεχνία. Ίσως γιατί ο μακαρθισμός, παρά την τυπικά μικρή διάρκεια του, χτύπησε έντονα την κινηματογραφική βιομηχανία και οι άνθρωποι της νιώθουν δέος μπροστά σ’ αυτό που τους βρήκε. Ίσως πάλι γιατί βλέπουν πόσο εύκολο είναι να ξαναγίνει, πόσο εύκολο είναι να κατασκευάσεις εχθρούς, να κυνηγήσεις μάγισσες. Και είναι η τέχνη αυτή που μπορεί να μεταδώσει την αλήθεια του βιώματος, όχι τα πολιτικά δοκίμια ούτε τα ιστορικά εγχειρίδια.
Παρόλα αυτά, η μνήμη μας φαίνεται πως έχει κοντά ποδάρια. Σήμερα στα σχολεία των ΗΠΑ έχουν απαγορευτεί βιβλία όπως Τα γαλάζια μάτια της Τόνι Μόρισον, το Σφαγείο Νο 5 του Κουρτ Βόνεγκατ και το Handmaid’s tale της Μάργκαρετ Άτγουντ, απoσύρθηκε ως και Η Φράουλα με φακίδες, ένα παιδικό βιβλίο της ηθοποιού Τζούλιαν Μουρ. Οι εκδοτικοί οίκοι απειλούν με αγωγές και δικαστήρια το κράτος, αλλά οι απαγορεύσεις δεν άρονται με δικαστικές αποφάσεις μόνο, χρειάζεται η κοινωνία να υπερασπίζεται την ελευθερία. Και είναι γεγονός, δυσάρεστο αλλά αληθές, ότι τελευταία μπορεί να διαμαρτυρόμαστε λιγάκι για τα κομματάκια ελευθερίας που κλέβουν άλλοι, αλλά δεν το σκεφτόμαστε και πολύ όταν, τηρουμένων πάντα των αναλογιών, εμείς οι ίδιοι περιορίζουμε κομματάκι κομματάκι γνώμες – λογοκρίνουμε – διασύρουμε ανθρώπους για τις απόψεις τους. 
Μερικές φορές μάλιστα δικαιολογούνται, χαμηλόφωνα ή και όχι, ακόμα και πράξεις δολοφονικές διότι κάτι “προσβάλλει” ήθη, θρησκείες, κοσμοθεωρίες, διότι κάτι “φοβίζει” την αμόλυντη και καθαρή αποψούλα κάποιων που συμπαθούμε. Σαν πικρή ειρωνεία τριγυρνάει στο μυαλό μου η σκέψη πως οι πολιτικές γελοιογραφίες ήταν η πρώτη γραμμή αντίστασης στον μακαρθισμό, και οι πολιτικές γελοιογραφίες έγιναν, εβδομήντα χρόνια μετά, αφορμή να εκτελεστούν εν ψυχρώ δώδεκα άνθρωποι στο Charlie Hebdo, στην καρδιά της Ευρώπης. Επειδή θεωρήθηκαν “βλάσφημες”.
«Όταν η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη, ο φόβος παίρνει υπόσταση. Οι άνθρωποι του Σάλεμ έβλεπαν τον εαυτό τους σαν κάτοχο μιας ανώτερης αλήθειας. Αν το φως αυτής της αλήθειας έσβηνε, πίστευαν πως θα ερχόταν η συντέλεια του κόσμου. Όταν έχετε έναν ιδεολογικό κόσμο που θεωρεί τον εαυτό του τόσο αγνό, είναι φυσικό να τείνετε προς τα άκρα.» Έτσι είπε ο Άρθουρ Μίλερ για τις μάγισσες του Σάλεμ, του Μακάρθι, της Ιεράς Εξέτασης, της ιστορίας των ανθρώπων τελικά (;).
————————————————
Το 1954 έγινε μομφή στον Μακάρθι, η Γερουσία του γύρισε την πλάτη, πέθανε μόνος το 1957. Πολλοί λένε πως το 1954 ήταν το τέλος του μακαρθισμού, άλλοι το 57, ίσως όμως ήταν το 60, τότε που ο Κερκ Ντάγκλας και ο σκηνοθέτης Ότο Πρέμινγκερ απαίτησαν να αναγραφεί επιτέλους το όνομα του Ντάλτον Τράμπο στους τίτλους των ταινιών Spartacus και Exodus αντίστοιχα.
Σημείωση
- Ντάλτον Τράμπο, Σεναριογράφος
- Έντουαρντ Ντμίτρικ, Σκηνοθέτης
- Χέρμπερτ Μπίμπερμαν, Σκηνοθέτης
- Ρινγκ Λάρντνερ Τζούνιορ, Σεναριογράφος
- ΆΛβα Μπέσι, Σεναριογράφος
- Λέστερ Κόουλ, Συνιδρυτής του Σωματείου Σεναριογράφων
- Τζον Χάουαρντ Λόουσον, Ο πρώτος πρόεδρος του Σωματείου Σεναριογράφων
- Άλμπερτ Μαλτζ, Συγγραφέας και σεναριογράφος
- Σάμιουελ Όρνιτς, Σεναριογράφος
- Άντριαν Σκοτ, Παραγωγός και σεναριογράφος
Δείτε – διαβάστε
- Τις ταινίες “Τράμπο” (2015), μια βιογραφία του Ντάλτον Τράμπο από τον Τζέι Ρόουτς, “Καληνύχτα και καλή τύχη” του Τζορτζ Κλούνεϊ (2006), “Ένοχος χωρίς αποδείξεις” (1991) του Ίρβιν Γουίνκλερ με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο, που περιέγραψε την πτώση ενός σκηνοθέτη λόγω υποψιών, τη “Βιτρίνα” (1976) με τον Γούντι Άλεν που έδειξε πώς κάποιοι λειτουργούσαν ως «βιτρίνες» για απαγορευμένους συγγραφείς (ο σκηνοθέτης Μάρτιν Ριντ και πολλοί συντελεστές της ταινίας ήταν όντως στην Μαύρη Λίστα).
- Τις ταινίες “Οι Μάγισσες του Σάλεμ” σε σκηνοθεσία του Νίκολας Χάιντερ βασισμένη στο θεατρικό του Άρθουρ Μίλερ, “Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας” (1962) του Τζον Φρανκενχάιμερ., “Τα καλύτερά μας χρόνια” του Σίντνει Πόλακ (1973) και το “Οπενχάιμερ” του Κρίστοφερ Νόλαν (2023)
- Το βιβλίο Παντρεύτηκα έναν κομμουνιστή του Φίλιπ Ροθ και το Μεγάλο Πουθενά του Τζέιμς Ελρόι (και τα δύο εκδόθηκαν το 1998 και έχουν στον πυρήνα τους τον μακαρθισμό).
- Τη σειρά “Fellow Travelers” (2007) που αναδεικνύει και μια άλλη πλευρά του μακαρθισμού, τις διώξεις των ομοφυλόφιλων.
- Το φωτογραφικό λεύκωμα The Americans (1958) του Ρόμπερτ Φρανκ, που έχει αποτυπώσει περίφημα την αίσθηση απομόνωσης και κρυφής έντασης που επικρατούσε κάτω από το αμερικάνικο όνειρο.
Πηγές
Όλες οι γελοιογραφίες της δημοσίευσης είναι του μοναδικού Χέρμπερτ Μπλοκ, από την Ουάσινγκτον Ποστ της εποχής.
https://www.britannica.com/event/McCarthyism
https://www.history.com/this-day-in-history/june-9/joseph-mccarthy-meets-his-match
https://www.eisenhowerlibrary.gov/research/online-documents/mccarthyism-red-scare
https://www.history.com/this-day-in-history/june-21/arthur-miller-refuses-to-name-communists
https://www.npr.org/2023/10/24/1208190881/charlie-chaplin-vs-america-explores-the-accusations-that-sent-a-star-into-exile
https://www.senate.gov/about/powers-procedures/investigations/mccarthy-hearings/communists-in-government-service.htm
https://www.revolutionarydemocracy.org/rdv16n1/hughes.htm
https://en.wikipedia.org/wiki/Herblock
https://www.hollywoodreporter.com/lists/hollywood-ten-men-who-refused-839762/
https://en.wikipedia.org/wiki/Hollywood_blacklist
https://www.artforum.com/features/the-suppression-of-art-in-the-mccarthy-decade-214149/
https://www.vu.edu.au/about-vu/news-events/news/whats-happening-with-us-book-bans-under-trump
