(της Γεωργίας Κανελλοπούλου)
Ερ. Να κεράσω; (γνέφει ναι, ανοίγω δύο μπύρες κουτάκι). Αγαπητέ κ. Μπουκόβσκι, κάποιες φορές το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να καθίσεις ήσυχα και να πιεις μια μπύρα;
Απ. Τις πιο πολλές φορές είναι αρκετό. Να κάθεσαι σ’ ένα καμαράκι, και να πίνεις μπύρα και να στρίβεις τσιγάρο ακούγοντας Μπραμς από ένα μικρό κόκκινο ραδιόφωνο είναι σαν να έχεις βγει ζωντανός από μια ντουζίνα πολέμους ακούγοντας απλώς τον ήχο του ψυγείου.
Ερ. Ναι, αλλά έτσι, επιβραβεύοντας και υιοθετώντας την απραξία, δεν θ’ αλλάξουμε ποτέ τον κόσμο, δεν θα τον κάνουμε καλύτερο…
Απ. Ίσως, αλλά δεν θα τον κάνουμε και χειρότερο, που μάλλον πρεπει να είναι ο πρώτος στόχος. Ξέρεις, πιστεύω κι εγώ σ’ έναν καλύτερο κόσμο, αλλά λέω να έχεις τα μάτια σου δεκατέσσερα. Όλη σου η έγνοια δεν μπορεί να είναι στο πώς θα καταστρέψεις έναν κόσμο αλλά στο πώς θα δημιουργήσεις πράγματι έναν καλύτερο. Ρωτάω λοιπόν αυτούς που θέλουν ν’ αναλάβουν την εξουσία τάζοντας αυτόν τον καλύτερο κόσμο: εγώ θα μπορώ να γράψω ένα κείμενο διαμαρτυρίας αφότου αναλάβεις εσύ την εξουσία; Θα μπορώ ακόμα να κάθομαι στα πάρκα και στους δρόμους και να λέω αυτά που πιστεύω; Ρωτάω ώστε να έχω τη δυνατότητα να επιλέξω. Θα πρέπει όλα μου τα κείμενα, η μουσική μου, οι πίνακες μου να αφορούν το καλό της “Χώρας”;
Ερ. ή μιας θρησκείας ή μιας ιδεολογίας…
Απ. Ακριβώς. Θα μπορώ να τεμπελιάζω στα παγκάκια των πάρκων και σε μικρά δωμάτια, πίνοντας κρασί, ονειροπολώντας, νιώθοντας όμορφα και γαλήνια; Πρέπει να μου πουν τι μου ετοιμάζουν πριν βάλω φωτιά σε όλα. Χρειάζομαι κάτι παραπάνω από χίπικες χάντρες, μούσι, ινδιάνικη αμφίεση και νόμιμο χασίς. Όλοι αυτοί οι νεκροί με κούρασαν. Ας μην πάνε στράφι κι άλλη φορά…
Ερ. Η γερμανίδα φιλόσοφος, η Χάνα Άρεντ, έλεγε πως το πρώτο βήμα για τον ολοκληρωτισμό είναι η περιφρόνηση γι’ αυτό που έχεις, ενώ το δεύτερο βήμα είναι η σκέψη πως τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν χωρίς να μας νοιάζει πώς, να λέμε πως οτιδήποτε άλλο θα είναι καλύτερο απ’ αυτό που έχουμε σήμερα.. Και θεωρούσε πως οι ολοκληρωτικοί ηγέτες οργανώνουν αυτή τη σκέψη σε μαζικό συναίσθημα, και οργανώνοντας το μαζικό συναίσθημα, αρχίζουν να το εκφράζουν, και εκφράζοντάς το, κάνουν τους ανθρώπους να το αγαπήσουν με κάποιον τρόπο… Είναι φοβερή η σκέψη της και βλέπω πως κάνεις κι εσύ την ίδια. Από άλλους δρόμους ενδεχομένως αλλά είναι το ίδιο, ποιητικότερο το δικό σου… (γέλια)
Απ. Εγώ δεν έχω ιδέα αν ο κόσμος θα σωθεί κάποτε, θα χρειαστεί μια τρομερή και σχεδόν απίθανη ανατροπή. Αν όμως δεν μπορούμε να σώσουμε τον κόσμο, ας έχουμε τουλάχιστον γνώση περί τίνος πρόκειται, πού ακριβώς βρισκόμαστε. Θα συναντήσεις αμέτρητους σωτήρες της ανθρωπότητας. Είναι τόσοι πολλοί όσοι και οι νεκροί. Που ίσως λησμόνησαν, σε κάποια φάση, να σώσουν τον εαυτό τους.
Ερ.: Γεγονός το οποίο μας οδηγεί τώρα ακριβώς στη βρώμικη λέξη ΠΟΙΗΣΗ;
Απ. (γελάει γιατί το παραπάνω είναι δική του φράση). Γεγονός το οποίο μας οδηγεί τώρα ακριβώς στη βρώμικη λέξη ΠΟΙΗΣΗ.
Ερ.: Πώς είναι να είσαι τόσο διάσημος ποιητής, να σε καλούν να διαβάζεις τα ποιήματά σου, να σε πληρώνουν που γράφεις, να σ’ ερωτεύονται τα κορίτσια επειδή γράφεις;
Απ.: Δεν ξέρω αν ήταν έτσι ή μόνο έτσι για μας, τους ανθρώπους του δικού μου είδους. Μας έχουν προσλάβει και μας έχουν απολύσει και έχουμε παραιτηθεί, και μας έχουν πυροβολήσει και μας έχουν ξυλοφορτώσει. Έχουμε κυλιστεί στο δρόμο μεθυσμένοι, μας έχουν φτύσει κατάμουτρα γιατί δεν παίξαμε το ρόλο που μας ζήτησαν στη δική τους ιστορία και ένα λεπτό μονάχα μέσα σ’ ένα τοσοδά δωμάτιο με μια γραφομηχανή ή ακόμα και χωρίς γραφομηχανή, μονάχα μια σελίδα χαρτί από το δικό μας πετσί, μάλιστα, και κάτι για ν’ ακουμπήσουμε πάνω, και τίποτ’ άλλο, φυσικά, ήταν αρκετό για να γράψουμε – όντας σακατεμένοι και κατάκοποι αλλά ακόμα ζωντανοί – δεν γράψαμε ακριβώς όπως νόμιζαν ορισμένοι πως γράφεται η ΠΟΙΗΣΗ ή όπως ορισμένοι νόμιζαν πως μπορεί να γραφτεί οτιδήποτε. Και φυσικά, δεν ταιριάξαμε με το δικό τους ευχάριστο και παραλυμένο θάνατο. Να ξέρεις, οι νεκροί δεν απεχθάνονται τίποτα περισσότερο από το γεγονός να είναι κάποιος ζωντανός.
Ερ.: Ένας αγαπημένος μου έλληνας ποιητής, ο Γιώργος Σεφέρης, έλεγε πως τούτος ο κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση, πως η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τι θα γινόμασταν, αν η πνοή μας λιγόστευε;
Απ. (χαμογελάει) Ξέρεις, να πεθάνεις με τις μπότες καθώς γράφεις ποιήματα, δεν είναι τόσο ένδοξο, όσο ας πούμε να τρέχεις καβάλα σε άλογο στους δρόμους του Μπρόντγουεϊ, με έναν δυναμίτη στο στόμα. Όμως τίποτε από τα δύο δεν προσθέτει στο άθροισμα των πλανητών.
Ερ. Το υποβαθμίζεις, ενώ άλλοι ποιητές λένε πως τα ποιήματά τους λύνουν θέματα ή βάζουν ερωτήματα, κάποιος είπε πως ποίημα είναι η ανάπτυξη του επιφωνήματος, άλλος πως την ποίηση την κουβαλάμε μέσα μας, και ο Έντγκαρ Άλαν Πόε είπε ότι κάθε ποίημα θα πρέπει να υπενθυμίζει στον αναγνώστη ότι πρόκειται να πεθάνει, που εμένα όμως μου φαίνεται άδικο (γέλια). Τι λες εσύ;
Απ.: Όλα είναι.
Ένα ποίημα είναι μια πόλη γεμάτη δρόμους και υπόνομους
γεμάτη αγίους, ήρωες, ζητιάνους, παλαβούς,
γεμάτη κοινοτοπίες και ποτά,
γεμάτη βροχή αστραπές και περιόδους ξηρασίας,
ένα ποίημα είναι μια πόλη εμπόλεμη.
είναι μια πόλη παραδομένη στη φωτιά.
μια πόλη κατεχόμενη,
τα κουρεία της γεμάτα με κυνικούς μπεκρήδες.
ένα ποίημα είναι μια πόλη όπου ο Θεός διατρέχει
τους δρόμους με άλογο, γυμνός, σαν τη Λαίδη Γκοντίβα,
εκεί που σκύλοι γαβγίζουν μες στη νύχτα, κυνηγώντας
τη σημαία, ένα ποίημα είναι μια πόλη ποιητών,
σχεδόν όλοι όμοιοι μεταξύ τους,
και ζηλιάρηδες, και πικρόχολοι…
ένα ποίημα είναι τώρα αυτή η πόλη,
50 μίλια πιο πέρα από το πουθενά,
στις 9.09 το πρωί,
η γεύση του ποτού και του τσιγάρου,
δίχως αστυνόμους, δίχως εραστές στους δρόμους,
ο ωκεανός σαν φλόγα μαβιά,
ένα φεγγάρι που τη δόξα του στερείται,
μια αμυδρή μουσική από τσακισμένα παράθυρα…
ένα ποίημα είναι μια πόλη,
ένα ποίημα είναι ο κόσμος…
και τώρα τούτο βάζω κάτω από το μικροσκόπιο
ο παλαβός εκδότης να το αξιολογήσει…
Ερ.: Ο Ρόμπερτ Λουίς Στήβενσον έλεγε πως το κρασί είναι εμφιαλωμένη ποίηση (γέλια) και ο Ευρυπίδης πως ο έρωτας διδάσκει τον ποιητή, ακόμα και αν αυτός δεν έχει ιδέα από ποίηση. Πιώμα και έρωτες, μου φαίνεται πως έχουν αλληλοτροφοδοτηθεί με τη δική σου ποίηση. Και λίγο σε κατηγορούν ότι με μπύρες και σεξ έβγαλες τα ποιήματά σου παρά με μέθοδο και προσπάθεια…
Απ. δεν καταλαβαίνω γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η προσπάθεια και η ενέργεια έχουν καμία σχέση με τη δημιουργία. Υποθέτω ότι σε θέματα όπως η πολιτική, η ιατρική, η ιστορία και η θρησκεία κάνουν επίσης λάθος. Προσωπικά, για όλα αυτά γυρίζω την κοιλιά μου από την άλλη μεριά και κοιμάμαι με τον πισινό μου προς το ταβάνι έτσι για αλλαγή. (γέλια)
Ερ. Έτσι όπως είσαι με τον πισινό προς το ταβάνι, πες μου λίγο, ένα θέμα που είναι πολύ της μόδας αυτόν τον καιρό: με τα ρομπότ ή με τον άνθρωπο;
Απ. Το διάβασα κάπου ότι ο Άνθρωπος θα αντικατασταθεί τελικά από τα ρομπότ που κατασκευάζει τα οποία θα είναι πιο έξυπνα από τον ίδιο. Έτσι θα έχει η κατάσταση λοιπόν. Το μόνο που θα πρέπει να αποφεύγουν τα ρομπότ είναι η βροχή και οι κεραυνοί και να προσέχουν να αντικαθιστούν τα μέρη που θα χαλάνε από τη φθορά, δεν θα ανησυχούν για τον πονόδοντο ή τις αιμορροΐδες. Το μόνο που θα κάνουν θα είναι να τριγυρίζουν ένα γύρω αναζητώντας κάτι να κάνουν, και δεν υπάρχουν και πολλά για να κάνουν γιατί δεν χρειάζεται να ανησυχούν για το φαγητό και δεν θα είναι τόσο ηλίθια ώστε να πληρώνουν νοίκι, και αν κατασκευάσουν ένα βαρέλι, θα είναι τόσο έξυπνα ώστε να το χρησιμοποιήσουν. Μια χαρά. Φαντάζομαι πως είναι απίστευτα οδυνηρό για τον άνθρωπο να γίνεται χίλια κομμάτια και να πηγαίνει να σκοτώνεται για κάτι διαφορετικό κάθε εκατό χρόνια, κάθε πενήντα χρόνια, κάθε είκοσι χρόνια, οπότε μια χαρά.
Ερ.: Στο μυθιστόρημά σας Pulp, όταν ετοιμάζονται να φύγουν οι εξωγήινοι, οπότε και η εξωγήινη φίλη του Μπελάνε, εκείνος τη ρωτάει «γιατί φεύγει η παρέα σου από τη γη;» κι εκείνη απαντάει «Το ξανασκεφτήκαμε. Δε θέλουμε να την αποικήσουμε. Είναι τρομακτικό πράγμα.» Κι εγώ συμφωνώ μαζί της, στενοχωριέμαι αλλά συμφωνώ, σαν να μην μας ένοιαξε τίποτα, σαν να μη σκεφτήκαμε τίποτα, κι εσύ κάπου λες «το προφανές θα μας σκοτώσει» και δεν το καταλάβαινα κάποτε, ενώ τώρα μου φαίνεται σοφό. Το νομίζεις αλήθεια; Το προφανές θα μας σκοτώσει;
Απ..
Μας έχει καταβροχθίσει κιόλας το προφανές
εμείς το επιτρέψαμε
καλά να πάθουμε.
Περιμένουμε έτσι, στερημένοι από όνειρα.
Ίσως είμαστε
γεννημένοι έτσι
να είμαστε έτσι
με αυτούς τους προσεκτικά τρελούς πολέμους
με την όψη σπασμένων παραθύρων σε εργοστάσια να ατενίζουν το κενό
με μπαρ όπου οι θαμώνες δεν μιλούν πλέον μεταξύ τους
με τσακωμούς που καταλήγουν σε πυροβολισμούς και μαχαιρώματα
γεννημένοι έτσι
με νοσοκομεία που είναι τόσο ακριβά που είναι φθηνότερο να πεθάνεις
με δικηγόρους που χρεώνουν τόσο ακριβά που είναι φθηνότερο να δηλώσεις ένοχος
σε μια χώρα όπου οι φυλακές είναι γεμάτες και τα τρελοκομεία κλειστά
σε έναν τόπο όπου οι μάζες ανυψώνουν ηλίθιους σε πλούσιους ήρωες
γεννημένοι μέσα σ’ αυτό
περπατώντας και ζώντας μέσα σ΄ αυτό
πεθαίνοντας λόγω αυτού
μένοντας άφωνοι λόγω αυτού
εξαπατημένοι από αυτό
χρησιμοποιημένοι από αυτό
εξευτελισμένοι από αυτό
εξοργισμένοι και απηυδισμένοι από αυτό
βίαιοι
απάνθρωποι
λόγω αυτού
μας έχει καταβροχθίσει κιόλας το προφανές.
Ερ. Κι αν θέλω να σώσω κάτι;
Απ. Αρχίζεις να σώζεις τον κόσμο, σώζοντας έναν άνθρωπο τη φορά• όλα τα υπόλοιπα είναι πομπώδης ρομαντισμός ή πολιτική.
Ερ. Κι αν θέλω να σώσω τον εαυτό μου, αν επιμείνω;
Απ. (σηκώνει τους ώμους)
Τότε κάνε το ως το τέλος• αλλιώς μην το αρχίσεις καν. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να χάσεις γκόμενες, γυναίκες, συγγενείς, δουλειές και πιθανόν το μυαλό σου• αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μην τρως για τρεις ή τέσσερις μέρες• σημαίνει ότι μπορεί να ξεπαγιάσεις σ’ ένα παγκάκι στο πάρκο• μπορεί να σημαίνει φυλακή, μπορεί να σημαίνει εμπαιγμό, χλεύη, απομόνωση• Μα αν θέλεις να δοκιμάσεις, κάνε το ως το τέλος• Δεν υπάρχει αίσθηση παρόμοια με αυτή• Θα βρεθείς μόνος με τους θεούς και οι νύχτες θα λάμπουν φλεγόμενες• θα πας καβάλα τη ζωή ίσια στο ομορφότερο γέλιο, κι αυτή είναι η μόνη άξια μάχη που υπάρχει.
Tελευταία ερ.: Αγαπητέ κύριε Μπουκόβσκι, σας έχουν πει τρελό, πορνογράφο, μεθύστακα, παλιάνθρωπο, κακό ποιητή, αλήτη, αντιαισθητικό, εξυψώνετε το χυδαίο και το ποταπό… δεν θυμάμαι άλλα (γέλια), τι έχετε να τους απαντήσετε;
Απ. Μπορεί να μην το πιστεύεις αλλά υπάρχουν άνθρωποι που διασχίζουν τη ζωή με πολύ μικρή προστριβή ή αγωνία. Ντύνονται καλά, τρώνε καλά, κοιμούνται καλά. Είναι ικανοποιημένοι με την οικογενειακή τους ζωή. Έχουν στιγμές θλίψης αλλά, όλα κι όλα, είναι ανενόχλητοι και συχνά αισθάνονται πολύ καλά. Μάλλον δεν το πιστεύεις αυτό αλλά τέτοιοι άνθρωποι όντως υπάρχουν. Όμως εγώ δεν είμαι ένας από αυτούς. Δεν είμαι καν κοντά στο να γίνω ένας από αυτούς αλλά αυτοί είναι εκεί κι εγώ είμαι εδώ. Δεν θέλω να τους απαντήσω τίποτα. Κάποιοι άνθρωποι αγαπούν αυτό που κάνεις, κάποιοι άλλοι μισούν αυτό που κάνεις, και οι περισσότεροι δεν δίνουν δεκάρα. Δεν θέλω να απαντήσω τίποτα σε κανέναν. Μόνο σκέφτομαι πως…
Κάποιοι άνθρωποι δεν τρελαίνονται ποτέ.
Πόσο πραγματικά απαίσιες ζωές
πρέπει να ζουν…
—————————————————
Σημείωση
Η “συνέντευξη” είναι φυσικά φανταστική, παρόλα αυτά όλες οι απαντήσεις είναι πραγματικά αποσπάσματα από βιβλία και ποιήματα του Τσαρλς Μπουκόβσκι, χωρίς καμία παρέμβαση εκτός ίσως από κάποιες ανεπαίσθητες συντακτικές μικροπαρεμβάσεις για να βοηθηθεί η ιδέα της συνέντευξης.
Πηγές
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Στου τελευταίου ποτηριού το σφυροκόπημα, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Ηριδανός
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Ο καπετάνιος έχει κόψει αλυσίδα και το πλοίο είναι στα χέρια των ναυτών, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Ηριδανός
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Ποιήματα, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Ηριδανός
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Η απουσία του ήρωα, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Ηριδανός
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Ένα τετράδιο με λεκέδες από κρασί, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Ηριδανός
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Ιστορίες καθημερινής τρέλας, μτφρ. Γ.Λειβαδάς, εκδ. Μεταίχμιο
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Η αγάπη είναι ένας σκύλος απ’ την κόλαση, μτφρ. Γ, Μπλάνας, εκδ. Απόπειρα
- Τσαρλς Μπουκόβσκι, Pulp, μτφρ. Γ, Μπλάνας, εκδ. Απόπειρα
- https://tovivlio.net/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CE%BE%CF%89%CE%B3%CE%AE%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%BB%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BA%CF%8C%CE%B2%CF%83%CE%BA%CE%B9/
Δείτε
Σχετικές Polaroid Stories
