(της Γεωργίας Κανελλοπούλου)

«Με λένε Ζαμίρα. Στις 6 Αυγούστου του 2014 οι γονείς μου έλειπαν και στο σπίτι ήμουν μόνο εγώ, τα δύο αδέλφια μου και η μικρότερη αδελφή μου. Μπήκαν στο σπίτι στρατιώτες του ISIS, σκότωσαν τον μεγάλο μου αδελφό που προσπάθησε να μας προστατέψει, και τους άλλους τρεις μας πήραν μαζί τους. Προσπάθησαν να μας κάνουν να ξεχάσουμε πως είμαστε Γιαζίντι και να μας εξισλαμίσουν· μας έβαζαν να διαβάζουμε το Κοράνι και μας απειλούσαν πως θα μας σκοτώσουν αν δεν συμμορφωθούμε. Με πουλούσαν κάθε μέρα, ή κάθε δυο-τρεις μέρες, σε διαφορετικούς άνδρες. Με πούλησαν για ένα αυτοκίνητο, για χρήματα, κάποιες φορές μόνο για ένα τσιγάρο. Κάποια στιγμή παραδόθηκα, δεν περίμενα πως θα ξαναδώ την οικογένειά μου, ή πως θα ήμουν ποτέ ξανά ελεύθερη. Όταν ο πόλεμος έφτασε στη Ράκκα, οι δημοκρατικές δυνάμεις με πήγαν σε ένα στρατόπεδο. Φοβόμουν τόσο πολύ, που δεν είπα σε κανέναν ότι είμαι Γιαζίντι*. Αλλά τελικά εμπιστεύτηκα μια Κούρδισα και αυτή φρόντισε να γυρίσω στο σπίτι μου».

Η Ζαμίρα είναι μία από τις 7.000 γυναίκες που αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν μόνο το 2014 από τη φονταμενταλιστική ισλαμική τρομοκρατική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Γυναίκες σαν εμάς, που ξαφνικά έζησαν τον απόλυτο τρόμο. Στα σκλαβοπάζαρα της Ράκκας και της Μοσούλης πουλήθηκαν ξανά και ξανά για μια χούφτα δολάρια. Με την πτώση του ISIS, πολλές επέστρεψαν. Πολλές δεν επιβίωσαν, πολλές αγνοούνται ακόμη. Τις είπαν «σαμπάγια», σκλάβες του σεξ δηλαδή (μια λέξη που έμαθε όλη η υφήλιος όταν τη χρησιμοποίησαν on camera οι τρομοκράτες της Χαμάς για τα Ισραηλινά κορίτσια που απήγαγαν στις 7 Οκτωβρίου 2023). Γυναίκες όπως η Εκλάς και η Μπέρφε υποχρεούνταν σε καταναγκαστική εργασία, ξυλοκοπούνταν άγρια αν αρνούνταν να υπακούσουν και βιάζονταν καθημερινά. Όσες αντιστέκονταν αντιμετώπιζαν τον θάνατο· είναι καταγεγραμμένο το περιστατικό όπου το ISIS έκαψε ζωντανές 19 νεαρές Γιαζίντι επειδή αρνήθηκαν να υπακούσουν τις εντολές. 

Το 2018 ο εφιάλτης επέστρεψε στις γυναίκες Γιαζίντι, αυτή τη φορά στο κουρδικό, αυτοδιοικούμενο τότε Αφρίν της Συρίας. Εκεί οι Τούρκοι – στην πολεμική επιχείρησή τους με το ειρωνικό όνομα “Κλάδος Ελαίας” – συνέχισαν ό,τι είχαν ξεκινήσει οι τζιχαντιστές του ISIS. Μετά την εισβολή της 18ης Μαρτίου, δεκάδες κορίτσια και γυναίκες χάθηκαν. Άλλες οδηγήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα και άλλες κρατήθηκαν σε σπίτια, σκλάβες του σεξ.

Δεκάδες απαχθείσες γυναίκες και κορίτσια μεταφέρθηκαν σε σπίτια στην οδό Vilayat, γνωστή ως Οδό των Βιλών. Ήταν ένα μυστικό κέντρο κράτησης και σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών, στο κέντρο της πόλης του Αφρίν. Εκεί οι γυναίκες υποβάλλονταν συστηματικά σε βιασμούς, ξυλοδαρμούς και ψυχολογική βία, ανταλλάσσονταν ως “δώρα” μεταξύ των διοικητών, και χρησιμοποιούνταν ως όπλο δημογραφικής αλλοίωσης, με στόχο να αναγκαστεί ο εναπομείνας πληθυσμός να εγκαταλείψει την περιοχή.  

Μπορεί να μην έγιναν παγκόσμια κινήματα για τις Γιαζίντι, να μην οργανώθηκαν διαμαρτυρίες σε πρεσβείες, να μην αναστατώθηκε η υφήλιος. Όμως, αυτές τις μέρες που τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν ξανά στις ανακοινώσεις των φετινών Βραβείων Νόμπελ, η σκέψη γυρίζει αναγκαστικά πίσω στον Οκτώβριο του 2018, τότε που η ανακοίνωση του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης, εξέπληξε και συγκίνησε τον κόσμο, πηγαίνοντας στη Νάντια Μουράντ: τη συγγραφέα, ακτιβίστρια πλέον και, κυρίως, πρώην σκλάβα της φυλής Γιαζίντι. 

Η Νάντια Μουράντ γεννήθηκε το 1993 στο χωριό Κότσο του Σιντζάρ στο βόρειο Ιράκ. Μεγάλωσε σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια της μειονότητας των Γιαζίντι, και το όνειρό της ήταν να τελειώσει το σχολείο και να ανοίξει το δικό της κομμωτήριο. Τον Αύγουστο του 2014, η ζωή της ανατράπηκε βίαια. Ο ISIS εισέβαλε στο χωριό της και οι τζιχαντιστές εκτέλεσαν τη μητέρα της, έξι από τα αδέλφια της, εκατοντάδες άντρες, τις ηλικιωμένες γυναίκες του χωριού. Η Νάντια απήχθη και μεταφέρθηκε στη Μοσούλη. Πουλήθηκε επανειλημμένα ως σκλάβα του σεξ, υπέστη συστηματικούς βιασμούς και βασανιστήρια. Μετά από τρεις εφιαλτικούς μήνες, τον Νοέμβριο του 2014, κατάφερε να δραπετεύσει. Μια μουσουλμανική οικογένεια τη βοήθησε κρυφά να διαφύγει. Κατέφυγε σε προσφυγικό καταυλισμό και αργότερα, μέσω ανθρωπιστικού προγράμματος, εγκαταστάθηκε στη Γερμανία.

Αντί να σιωπήσει, η Νάντια επέλεξε να μιλήσει. Το 2016 ονομάστηκε Πρέσβειρα Καλής Θέλησης του ΟΗΕ, το 2017 εξέδωσε το βιβλίο της The Last Girl (ελληνικός τίτλος: Είμαι η φωνή τους) και το 2018 τιμήθηκε με το Νόμπελ.

Χρειάστηκαν μόνο λίγα χρόνια για να έρθει, το 2021, η πρώτη απόπειρα λογοκρισίας του βιβλίου και μάλιστα στη Δύση. Μια σχολική επιτροπή του Καναδά ακύρωσε εκδήλωση της Νάντιας Μουράντ με το σκεπτικό ότι οι περιγραφές της για τους βιασμούς και τα εγκλήματα του ISIS μπορεί να “ενισχύσουν την ισλαμοφοβία”. Έτσι είπαν. Ευτυχώς, υπήρξαν αντιδράσεις, η επιτροπή αναδιπλώθηκε και ζήτησε συγγνώμη. Ήταν μια μεγάλη νίκη της λογικής απέναντι στη διαστρεβλωμένη “πολιτική ορθότητα”, η οποία εύκολα μπορεί να γίνει βολική, ανορθόδοξη και τελικά αντίθετη προς τον αρχικό της σκοπό.

Πού βρισκόμαστε όμως σήμερα;

Οι Γιαζίντι υπάρχουν ακόμη, πεισματάρηδες. Η Νάντια Μουράντ έχει ιδρύσει τον οργανισμό Nadia’s Initiative, ο οποίος, χρηματοδοτούμενος και από το έπαθλο του Νόμπελ, υποστηρίζει τις επιζήσασες και ανοικοδομεί σχολεία και νοσοκομεία.

Ωστόσο, κανένα μεγάλο διεθνές κίνημα δεν υπήρξε για την ουσιαστική υποστήριξη των Κούρδων και των Γιαζίντι. Κανένας δεν διαμαρτυρήθηκε μαζικά σε πρεσβείες και πλατείες για τα βασανιστήρια αυτών των γυναικών, που υπήρξαν αποτέλεσμα γενοκτονικών πολιτικών και ενός σκληρού πατριαρχικού θεοκρατικού μοντέλου. Σήμερα, με το πολιτικό εγχείρημα της αυτόνομης, φεμινιστικής Ροζάβας να δέχεται μεγάλα πλήγματα, η αντιμετώπιση των γυναικών ως “δίποδες μήτρες” (όπως έγραφε η Μάργκαρετ Άτγουντ στις Θεραπαινίδες της και όπως εφαρμόζουν οι ισλαμιστικές ηγεσίες στο δρόμο που χάραξε το Αφγανιστάν) παραμένει υπαρκτός κίνδυνος. Οι αναλυτές προειδοποιούν και για αναζωπύρωση των πυρήνων του ISIS. Όμως, την ίδια ώρα, το δικό μου μυαλό είναι στη Ζαμίρα.

Ελπίζω η Ζαμίρα να ζει και να είναι καλά. Να έχει βρει τον τρόπο να διαχειριστεί την άγρια κακοποίηση που υπέστη. Ίσως βοηθάει κι εκείνη άλλα κορίτσια κάπου, ποιος ξέρει; Οι ανώνυμες κακοποιημένες γυναίκες συχνά ξεχνιούνται από τον κόσμο και από την Ιστορία. Αυτές, όμως, ξεχνάνε;

 

Πηγές

1. Είμαι η φωνή τους, Νάντια Μουράντ, μτφρ. Α. Παπάς, εκδ. Πατάκη
2. Οι φωτογραφίες είναι της Ιρακινής φωτογράφου Seivan Salim, η οποία αφού αναζήτησε και εντόπισε ορισμένες από τις γυναίκες αυτές, τις φωτογράφισε με το παραδοσιακό λευκό νυφικό φόρεμα των Γεζίντι. Είναι προφανώς ένα έργο ευαισθητοποίησης της ανθρωπότητας για τα δεινά αυτών των γυναικών.
3. Έκθεση της οργάνωσης STJ (Syrians for Truth and Justice) – Η ανεξάρτητη έρευνα που καταγράφει τις παραβιάσεις στο Αφρίν, τις απαγωγές γυναικών (συμπεριλαμβανομένης της οδού Vilayat) και τον εκτοπισμό των Γιαζίντι.
4. https://openculturalcenter.org/yazidi-the-genocide-no-one-talks-about/
5. Δορυφορικές εικόνες καταστροφής του ναού Άιν Ντάρα – Η επίσημη καταγραφή της European Space Imaging με δορυφορικές λήψεις που αποδεικνύουν τη σοβαρή ζημιά στο αρχαίο μνημείο από τους βομβαρδισμούς.
6. Επίσημη Ανακοίνωση Βραβείων Νόμπελ (NobelPrize.org) – Το επίσημο σκεπτικό της Νορβηγικής Επιτροπής για τη βράβευση της Νάντιας Μουράντ το 2018
7. Ρεπορτάζ της εφημερίδας The Telegraph – Το διεθνές δημοσίευμα για την απόφαση της σχολικής επιτροπής του Τορόντο να ακυρώσει την εκδήλωση λόγω φόβων για «ισλαμοφοβία»
8. Ρεπορτάζ της Toronto Sun – Η τοπική κάλυψη του θέματος στον Καναδά και οι αντιδράσεις που ανάγκασαν την επιτροπή σε αναδίπλωση
9. Nadia’s Initiative (Επίσημο Site) – Ο οργανισμός που ίδρυσε η Μουράντ για την ανοικοδόμηση του Σιντζάρ στο Ιράκ
10. 10 χρόνια σκλάβα στη Γάζα: https://www.bbc.com/news/articles/cpw5v077nyjo
11. https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-rojava-and-northern-syria
12. https://rudaw.net/english/categories/middleeast/955964
13. https://www.bbc.com/news/articles/cpw5v077nyjo

*Σημείωση

“Κάποτε ήμουν κορίτσι, αλλά όχι πια”

Ακονίζοντας τη φαντασία με τον κύριο Μπουαλέμ Σανσάλ

 

Ιρανές ποιήτριες, γυμνές σαν μαχαίρια